Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Jacob Antonius Vulpius</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Jacob_Antonius_Vulpius"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Jacob_Antonius_Vulpius rootpage-Jacob_Antonius_Vulpius skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Jacob Antonius Vulpius</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p><b>Jacob Antonius Vulpius</b> (* <a href="1629" title="1629">1629</a> in <a href="Ftan" title="Ftan">Ftan</a>; † <a href="8._Juli" title="8. Juli">8. Juli</a> <a href="1706" title="1706">1706</a> ebenda) war ein <a href="Schweiz" title="Schweiz">Schweizer</a> <a href="Reformierte_Kirche" class="mw-redirect" title="Reformierte Kirche">reformierter</a> <a href="Geistlicher" class="mw-redirect" title="Geistlicher">Geistlicher</a> und <a href="Bibel%C3%BCbersetzer" class="mw-redirect" title="Bibelübersetzer">Bibelübersetzer</a>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Leben">Leben</h2></div>
<p>Jacob Antonius Vulpius wurde in Ftan in <a href="Kanton_Graub%C3%BCnden" title="Kanton Graubünden">Graubünden</a> im Jahr 1629 als Sohn des Pfarrers Nicolaus Anthonius Vulpius (1582–1656) geboren. Nach dem Besuch der <a href="Lateinschule" title="Lateinschule">Lateinschule</a> in <a href="Chur" title="Chur">Chur</a> besuchte er nach 1644 die <a href="Universit%C3%A4t_Z%C3%BCrich" title="Universität Zürich">Universität Zürich</a>. Fünf Jahre darauf studierte er an der <a href="Akademie" title="Akademie">Akademie</a> in <a href="Genf" title="Genf">Genf</a> weiter. In die <a href="B%C3%BCndner_Synode" title="Bündner Synode">evangelisch-rätische Synode</a> nahm man ihn am 31. Mai 1651 auf, womit er im Freistaat der <a href="Drei_B%C3%BCnde" title="Drei Bünde">Drei Bünde</a> als Pfarrer tätig sein durfte. So übernahm er 1654 die Gemeinde in seinem Heimatdorf Ftan. Später betätigte er sich dort auch als <a href="Notar" title="Notar">Notar</a>. Seine Pfarrstelle hielt er 52 Jahre bis zu seinem Tode am 8. Juli 1706 inne.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Wirken_als_Bibelübersetzer"><span id="Wirken_als_Bibel.C3.BCbersetzer"></span>Wirken als Bibelübersetzer</h2></div>
<p>Vulpius übersetzte mit seinem Vater zuerst die Psalmen, die in ladinisch <i>Biblia pitschna</i>, die kleine Bibel, genannt wurden; und beim Drucker Jachen Andri Dorta in <a href="Scuol" title="Scuol">Scuol</a> 1666 erschienen sind. Den 150 biblischen Psalmen in Prosa werden in einem Anhang 30 zum Singen gereimte Psalmen und 25 geistliche Lieder angefügt, die Jachen Töna Vulpius, ein Onkel, im Metrum bekannter Lieder eingerichtet hatte. Es sind noch keine Noten enthalten, sondern nur Hinweise auf die zu wählenden Melodien des <a href="Ambrosius_Lobwasser" title="Ambrosius Lobwasser">Lobwasser</a>-Psalters oder auf die <i>altgewohnte deutsche Weise</i>. Noch heute stehen einzelne dieser Lieder im reformierten romanischen Kirchengesangbuch <i>Il Coral</i>.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Er übersetzte dann die ganze <a href="Bibel" title="Bibel">Bibel</a> in die <a href="Unterengadinische_Sprache" class="mw-redirect" title="Unterengadinische Sprache">Unterengadinische Sprache</a>, die 1679 wiederum bei Dorta in Scuol gedruckt wurde und als monumentale <i>Bibla da Scuol</i> mit 1520 Seiten bekannt wurde.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Werke">Werke</h2></div>
<ul><li>Biblia pitschna. Dorta, Scuol 1666</li>
<li><i>La sacra Bibla. Quai ais tuot la Sancta Scrittüra, in la quala sun comprais tuots cudeschs dal Velg é Nouf Testamaint cun l'aggiunta dall'apocrifa.</i> Dorta, Scuol 1679</li>
<li><i>Historia raetica. Tranala. et scritta in lingua vulgara ladina. Huoassa promovüda alla stampa 'n il text original tras Conradin de Moor</i> 1705, Coira 1866</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Adolf Collenberg: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/042455"><i>Vulpius, Jacob Anton.</i></a> In: <i><a href="Historisches_Lexikon_der_Schweiz" title="Historisches Lexikon der Schweiz">Historisches Lexikon der Schweiz</a></i>.</li>
<li><a href="Erich_Wenneker" title="Erich Wenneker">Erich Wenneker</a>:&nbsp;<i>Vulpius, Jacob Antonius.</i> In: <i><a href="Biographisch-Bibliographisches_Kirchenlexikon" title="Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon">Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon</a></i> (BBKL). Band 8, Bautz, Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0, Sp. 119–121.</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.chesaplanta.ch/bibliothek/jacob-antonius-vulpius-bibla-pitschna/">Patrick A. Wild: <i>Jacob Antonius Vulpius‘ Bibla Pitschna von 1666.</i> Bibliothek Chesa Planta Samedan</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text"><style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20170123131811/http://www.chesaplanta.ch/bibliothek/jacob-antonius-vulpius-bibla-pitschna/">Patrick A. Wild: <i>Jacob Antonius Vulpius‘ Bibla Pitschna von 1666.</i> Bibliothek Chesa Planta Samedan</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> des <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.chesaplanta.ch%2Fbibliothek%2Fjacob-antonius-vulpius-bibla-pitschna%2F">Originals</a></span> vom 23. Januar 2017 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>) <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span>&nbsp;<b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.chesaplanta.ch/bibliothek/jacob-antonius-vulpius-bibla-pitschna/">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.chesaplanta.ch/bibliothek/jacob-antonius-vulpius-bibla-pitschna/">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.chesaplanta.ch</span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Adolf Collenberg: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/042455"><i>Vulpius, Jacob Anton.</i></a> In: <i><a href="Historisches_Lexikon_der_Schweiz" title="Historisches Lexikon der Schweiz">Historisches Lexikon der Schweiz</a></i>.</span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-p" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten&nbsp;(Person): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/10189113X">10189113X</a></span> | <a href="Library_of_Congress_Control_Number" title="Library of Congress Control Number">LCCN</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.loc.gov/authorities/nr95002839">nr95002839</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/71421649/">71421649</a></span> | </div>
</div></div>
</div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-07-29" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Jacob_Antonius_Vulpius&amp;oldid=258393379">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>